Tefsir, Kur’ân-ı Kerîm’in anlaşılmasını ve açıklanmasını konu edinen; âyetlerin anlamlarını dil özellikleri, nüzûl ortamı ve Kur’ân’ın bütünlüğü çerçevesinde inceleyen bir ilim dalıdır. İslam’ın temel kaynağı olan Kur’ân’ın anlam dünyasının ortaya konulmasında önemli bir yere sahip olan bu alan, Kur’ân ilimlerini, tefsir tarihini, tefsir usûlünü ve farklı yorum geleneklerini kapsamaktadır. Kur’ân’ın açıklanmasında Hz. Peygamber’in sünnetinden, sahabe ve tâbiîn rivayetlerinden, Arap dilinin imkânlarından ve ilgili diğer ilimlerin birikiminden yararlanan tefsir; hadis, fıkıh, kelam, tasavvuf ve kıraat gibi disiplinlerle yakın ilişki içerisindedir.
Tefsir faaliyetinin temelleri, Hz. Peygamber’in Kur’ân’ı açıklamasına dayanmaktadır. Sahabe ve tâbiîn dönemlerinde aktarılan ve geliştirilen bu birikim, sonraki yüzyıllarda müstakil eserlerin kaleme alınmasıyla geniş bir literatüre dönüşmüştür. Taberî, Mâtürîdî, Zemahşerî, Fahreddin er-Râzî, Kurtubî ve İbn Kesîr gibi müfessirlerin eserleri, farklı kaynak ve yöntemleriyle tefsir geleneğinin şekillenmesinde etkili olmuştur. Bu süreçte esbâb-ı nüzûl, garîbü’l-Kur’ân, i‘râbü’l-Kur’ân, i‘câzü’l-Kur’ân ve münâsebâtü’l-Kur’ân gibi alanlarda oluşan birikim, Kur’ân’ın anlaşılmasına yönelik çalışmaların dilsel, tarihsel ve yöntemsel boyutlarını zenginleştirmiştir.
Türkiye’de tefsir araştırmaları, Osmanlı döneminden devralınan ilmî mirasın yanı sıra Cumhuriyet döneminde hazırlanan tefsir ve meâllerle gelişmiş; ilahiyat fakülteleri bünyesinde yürütülen akademik çalışmalarla çeşitlenmiştir. Klasik tefsir kaynaklarının incelenmesi, müfessirlerin yöntemlerinin karşılaştırılması, Kur’ân ilimleri ve tefsir usûlü meseleleri, Osmanlı tefsir mirası ve meâl çalışmaları bu araştırmaların başlıca konuları arasındadır. Günümüzde Kur’ân’ın nüzûl ortamı, anlam ve yorum ilişkisi, çağdaş tefsir yaklaşımları, Batı’da yürütülen Kur’ân araştırmaları ve dijital kaynakların tefsir çalışmalarında kullanımı da alanın araştırma gündeminde yer almaktadır.
Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü bünyesinde yer alan Tefsir Ana Bilim Dalı, klasik ve çağdaş tefsir birikimini ilmî yöntemlerle incelemeyi; öğrencilere Kur’ân’ı dil, tarih ve metin bütünlüğü bakımından değerlendirme becerisi kazandırmayı hedeflemektedir. Bu çerçevede temel tefsir kaynaklarını tanıma, farklı yorumları dayandıkları delil ve yöntemler açısından karşılaştırma, kaynakları eleştirel biçimde kullanma ve akademik araştırma becerilerini geliştirme amaçlanmaktadır.
Lisans ders kataloğunda Tefsir Tarihi, Tefsir Usulü ve Tefsir I–IV derslerinin yanı sıra Kur’ân Tarihi, Kur’ân İlimleri, Kur’ân Kıssaları ve Modern Kur’ân İlimleri Metinleri gibi seçmeli dersler yer almaktadır. Bu dersler aracılığıyla öğrencilerin tefsir geleneğinin tarihsel gelişimini ve temel meselelerini kavramaları, farklı dönemlere ait tefsir metinlerini okuyup değerlendirmeleri ve edindikleri yöntem bilgisini âyetlerin açıklanmasında kullanmaları amaçlanmaktadır.
Tefsir Ana Bilim Dalı Başkanlığı görevini vekâleten Doç. Dr. Yusuf AĞKUŞ yürütmektedir. Ana bilim dalının akademik kadrosunda, aynı zamanda fakülte dekanlığı görevini sürdüren Prof. Dr. Halil ALDEMİR ile birlikte dört öğretim üyesi ve üç araştırma görevlisi bulunmaktadır.
Öğretim Elemanlarımız
Doç. Dr. Yusuf AĞKUŞ (Başkan V.)
Dr. Öğr. Üyesi Bünyamin AÇIKALIN