Türk-İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı; İslam medeniyetinin tarihsel süreç içerisinde meydana getirdiği sanat ve mimarlık mirasını, özellikle Türk-İslam kültür çevreleri ekseninde bilimsel yöntemlerle inceleyen bir akademik çalışma alanıdır. Anabilim dalının temel amacı; sanat eserlerini yalnızca estetik nitelikleri bakımından değil ortaya çıktıkları tarihsel, kültürel, dinî ve toplumsal bağlamlarla birlikte ele alarak İslam ve Türk-İslam sanatlarının oluşum, gelişim ve değişim süreçlerini değerlendirmektir.
Anabilim dalının çalışma alanı, Hz. Peygamber ve Dört Halife dönemlerinde İslam sanat ve mimarisinin oluşumuna zemin hazırlayan ilk örneklerden başlayarak Emevî ve Abbasî dönemlerinde belirginleşen İslam sanat geleneğini ve ardından Türk-İslam devletlerinin farklı coğrafyalarda meydana getirdiği zengin mimari ve sanatsal mirası kapsamaktadır. Bu doğrultuda Hz. Peygamber ve Dört Halife dönemlerinin erken İslam mimarisi açısından taşıdığı önem; Emevî ve Abbasî dönemlerinde mimari ve sanat alanında ortaya çıkan gelişmeler; Karahanlı, Gazneli, Büyük Selçuklu, Anadolu Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerinin mimari ve sanatsal üretimleri tarihsel süreklilik içerisinde ele alınmaktadır. Bunun yanı sıra İslam ve Türk-İslam Sanatları’nın farklı coğrafyalardaki gelişimi, bölgesel özellikleri ve farklı kültür ve sanat çevreleriyle kurduğu etkileşimler de araştırma konuları arasında yer almaktadır.
Türk-İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalının başlıca çalışma alanını mimari eserler ve bunlarla ilişkili süsleme sanatları ile geleneksel sanat ürünleri oluşturmaktadır. Camii, mescit, medrese, türbe, külliye, saray, kervansaray, han, hamam, köprü ve çeşme gibi farklı yapı türleri; plan, mekân, malzeme, teknik, bezeme ve üslup özellikleri bakımından ele alınmaktadır. Mimari eserlerin yanı sıra dönemlerin sanat anlayışını ve estetik birikimini yansıtan sanat ürünleri de tarihsel ve kültürel bağlamları içerisinde değerlendirilmektedir. Böylece eserlerin biçimsel özellikleri ile onları meydana getiren toplumların sanat, kültür ve medeniyet anlayışları arasındaki ilişkilerin ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Anabilim dalındaki araştırmalarda Sanat Tarihi’nin betimleme, karşılaştırma, tarihlendirme, üslup ve çözümleme gibi yöntemlerinden yararlanılmakta; gerektiğinde tarih, arkeoloji, mimarlık tarihi, ilahiyat, edebiyat, epigrafi ve kültürel miras çalışmaları gibi farklı disiplinlerle etkileşim kurulmaktadır. Arşiv belgeleri, kitabeler, vakfiyeler, seyahatnameler, tarihî fotoğraflar ve yazılı kaynakların yanı sıra eserlerin yerinde incelenmesine dayanan saha araştırmaları da bilimsel çalışmaların önemli bir boyutunu oluşturmaktadır.
Türk-İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı, geçmişten günümüze ulaşan kültür varlıklarının bilimsel yöntemlerle tespit edilmesi, belgelenmesi, incelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirilen eğitim ve araştırmalarla öğrencilerin İslam ve Türk-İslam Sanatları’nın temel dönemlerini, eser gruplarını ve üslup özelliklerini tanımalarının yanı sıra sanat eserlerini tarihsel bağlamları içerisinde bilimsel ve eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır.
Anabilim dalında yürütülen lisans ve lisansüstü çalışmalar, Türk-İslam Sanatları’nın zengin mirasının bilimsel yöntemlerle araştırılması, korunması ve yeniden değerlendirilmesine katkı sunmaktadır. Bu yönüyle Türk-İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı; İslam medeniyetinin ilk dönemlerinden Osmanlı dönemine uzanan geniş tarihsel süreçte sanat, mimari, kültür ve medeniyet arasındaki çok katmanlı ilişkileri inceleyen ve kültürel mirasın bilimsel olarak anlaşılmasını önceleyen bir eğitim ve araştırma alanıdır.
Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk-İslam Sanatları Anabilim Dalı’nda görev yapan Akın TERCANLI, akademik görevine araştırma görevlisi olarak başlamış, akademik kariyerini aynı alanda sürdürerek öğretim üyesi kadrosuna atanmıştır. 2021 yılında Türk-İslam Sanatları Anabilim Dalı Başkanlığı görevini üstlenen Dr. Öğr. Üyesi Akın TERCANLI, bu görevini hâlen sürdürmektedir.
Öğretim Elemanlarımız
Dr. Öğr. Üyesi Akın TERCANLI (Başkan)