Türk-İslam Edebiyatı Ana Bilim Dalı; İslam medeniyetinin kabulüyle birlikte Türk milletinin ortaya koyduğu dinî, estetik ve edebî mirası, özellikle Türk-İslam kültür çevreleri ekseninde bilimsel yöntemlerle inceleyen bir akademik çalışma alanıdır. Ana bilim dalının temel amacı; edebî metinleri ve müellifleri yalnızca dil ve biçim özellikleri bakımından değil, ortaya çıktıkları tarihsel, sosyo-kültürel, dinî ve düşünsel bağlamlarla birlikte ele alarak Türk-İslam edebiyatının oluşum, gelişim ve değişim süreçlerini değerlendirmektir.
Ana bilim dalının çalışma alanı, Karahanlılar dönemiyle başlayan ilk İslami dönem Türk edebiyatı verimlerinden (Kutadgu Bilig, Divanu Lugati't-Türk, Atabetü'l-Hakayık, Divan-ı Hikmet) itibaren Anadolu, Çağatay, Altın Orda, Balkanlar ve Coğrafya-yı Osmanî gibi farklı Türk-İslam coğrafyalarında teşekkül eden zengin edebî birikimi kapsamaktadır. Bu doğrultuda Divan edebiyatı, Tasavvufi/Tekke edebiyatı ve Anonim/Aşık tarzı halk edebiyatı içerisinde dinî-tasavvufi neşveyle kaleme alınmış metinler tarihsel süreklilik ve bütünlük içerisinde ele alınmaktadır. Ayrıca Türk-İslam edebiyatının Arap ve Fars edebiyatlarıyla kurduğu etkileşimler, ortak edebî türler ve estetik anlayışlar da araştırma konuları arasında yer almaktadır.
Türk-İslam Edebiyatı Ana Bilim Dalının başlıca çalışma alanını manzum ve mensur edebî eserler ile bunlarda işlenen dinî ve kültürel temalar oluşturmaktadır. Tevhid, münacat, na't, esma-i hüsna, siyer, mevlit, miraciyye, hilye, kırk hadis, maktel, kısas-ı enbiya, fütüvvetname ve (menakıbname) gibi dinî-edebî türler; biçim, içerik, vezin, üslup ve sembolik anlamlar bakımından incelenmektedir. Edebî eserlerin yanı sıra dönemlerin tasavvufi düşüncesini ve estetik dünyasını yansıtan metinler de değerlendirilerek, eserlerin biçimsel özellikleri ile onları meydana getiren toplumların inanç, kültür ve medeniyet dünyası arasındaki ilişkilerin ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Anabilim dalındaki araştırmalarda Filoloji ve Edebiyat Tarihi’nin metin neşri, filolojik analiz, metin şerhi, karşılaştırmalı edebiyat ve üslup incelemesi gibi yöntemlerinden yararlanılmakta; gerektiğinde Tarih, İlahiyat (Tefsir, Hadis, Tasavvuf, İslam Tarihi), Sosyoloji, Sanat Tarihi ve Epigrafi gibi farklı disiplinlerle etkileşim kurulmaktadır. Yazma eserler, cönkler, matbu metinler, biyografik/biyo-bibliyografik kaynaklar (tezkireler, tabakat kitapları), arşiv belgeleri ve kitabelerin yanı sıra kütüphane ve saha araştırmaları da bilimsel çalışmaların omurgasını oluşturmaktadır.
Türk-İslam Edebiyatı Ana Bilim Dalı, geçmişten günümüze ulaşan yazılı ve sözlü kültür varlıklarının bilimsel yöntemlerle tespit edilmesi, Latin harflerine aktarılması, incelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirilen eğitim ve araştırmalarla öğrencilerin Türk-İslam edebiyatının temel dönemlerini, şair ve yazarlarını, eser gruplarını ve üslup özelliklerini tanımalarının yanı sıra edebî metinleri tarihsel ve düşünsel bağlamları içerisinde bilimsel ve eleştirel bir yaklaşımla değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır.
Ana bilim dalında yürütülen lisans ve lisansüstü çalışmalar, Türk-İslam edebiyatının zengin mirasının bilimsel yöntemlerle araştırılması, korunması ve yeniden değerlendirilmesine katkı sunmaktadır. Bu yönüyle Türk-İslam Edebiyatı Ana Bilim Dalı; İlk İslami Türkçe metinlerden Osmanlı ve Cumhuriyet dönemindeki dinî-edebî tezahürlere uzanan geniş tarihsel süreçte edebiyat, din, tasavvuf ve kültür arasındaki çok katmanlı ilişkileri inceleyen ve kültürel mirasın bilimsel olarak anlaşılmasını önceleyen bir eğitim ve araştırma alanıdır.
Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk İslam Edebiyatı Ana Bilim Dalında görev yapan Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Kuray, çalışmalarını İslam Tarihi ana bilim dalında sürdürmekte ve Türk İslam Edebiyatı ana bilim dalı başkanlığı görevini vekaleten ifa etmektedir. Ana bilim dalında bünyesinde çalışmalarını sürdüren Ömer Faruk Bilgin ise akademik hayatına 2024 yılında araştırma görevlisi olarak başlamış ve vazifesine hâlen devam etmektedir.
Öğretim Elemanlarımız
Dr. Öğr. Üyesi Ahmet KURAY (Başkan V.)