Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı; İslam dininin tarihsel süreç içerisinde Türk kültürü ile sentezlenerek oluşturduğu dinî mûsiki mirasını, bilimsel ve sanatsal yöntemlerle inceleyen bir akademik çalışma alanıdır. Ana bilim dalının temel amacı; dinî mûsiki eserlerini yalnızca estetik ve icra nitelikleri bakımından değil, ortaya çıktıkları tarihsel, kültürel, tasavvufi ve toplumsal bağlamlarla birlikte ele alarak Türk Din Musikisi’nin oluşum, gelişim ve değişim süreçlerini değerlendirmektir.
Ana bilim dalının çalışma alanı, İslamiyet’in kabulü öncesi Türk mûsikisi geleneklerinin izlerinden başlayarak, İslam dininin ilk teşekkül yıllarındaki dinî formları, musiki geleneklerini ve Osmanlı-Türk mûsikisi birikimini kapsamaktadır. Bu doğrultuda Kur'an-ı Kerim tilaveti, ezan, kamet, salât, selâm, mevlid, ilahi, nefes, durak, na't ve tevşih gibi formların tarihsel süreklilik içindeki ortaya çıkışı ve gelişimi ele alınmaktadır. Bunun yanı sıra tekke musikisi ve cami musikisi formları ile tarikat ayinlerinin bölgesel özellikleri, üslup farklılıkları ve icra gelenekleri de araştırma konuları arasında yer almaktadır.
Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı’nın başlıca çalışma alanını dinî formlar, bestekârlar, icracılar, nazariyat (teori) eserleri ve mûsiki aletleri oluşturmaktadır. Cami ve tekke mûsikisinde kullanılan formlar, güfte ve beste analizleri, makam ve usul yapıları bakımından incelenmektedir. Dinî mûsiki eserlerinin yanı sıra bu eserleri üreten ve icra eden şahsiyetlerin estetik birikimleri de tarihsel ve kültürel bağlamları içerisinde değerlendirilmektedir. Böylece eserlerin biçimsel ve icra özellikleri ile onları meydana getiren toplumların dinî, tasavvufi ve medeniyet anlayışları arasındaki ilişkilerin ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Ana bilim dalındaki araştırmalarda mûsiki tarihi, nazariyatı ve icra çözümlemesi gibi yöntemlerden yararlanılmakta; gerektiğinde ilahiyat, dinler tarihi, tasavvuf tarihi, Türk mûsikisi tarihi, edebiyat, sosyoloji ve kültürel miras çalışmaları gibi farklı disiplinlerle etkileşim kurulmaktadır. Yazma eser kütüphanelerinde yer alan güfte mecmuaları, nazariyat kitapları, arşiv belgeleri, ses kayıtları ve yazılı kaynakların yanı sıra icra geleneklerinin yerinde incelenmesine dayanan saha ve dinleme araştırmaları da bilimsel çalışmaların önemli bir boyutunu oluşturmaktadır.
Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı, geçmişten günümüze ulaşan dinî mûsiki hazinesinin bilimsel yöntemlerle tespit edilmesi, belgelenmesi, icra edilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirilen eğitim ve araştırmalarla öğrencilerin Türk Din Musikisi’nin temel formlarını, makamlarını, ekollerini ve üslup özelliklerini tanımalarının yanı sıra dinî mûsiki eserlerini estetik ve tarihsel bağlamları içerisinde bilimsel bir yaklaşımla değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır.
Ana bilim dalında yürütülen lisans ve lisansüstü çalışmalar, Türk Din Musikisi’nin zengin mirasının bilimsel yöntemlerle araştırılması, korunması ve yeniden yorumlanmasına katkı sunmaktadır. Bu yönüyle Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı; İslam medeniyeti ile Türk mûsiki kültürü arasındaki köklü bağı, ibadet hayatı ile estetik anlayış arasındaki çok katmanlı ilişkileri inceleyen ve dinî mûsiki mirasımızın akademik olarak anlaşılmasını önceleyen bir eğitim ve araştırma alanıdır.
Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk- İslam Sanatları Ana Bilim Dalı’nda görev yapan Akın TERCANLI, akademik görevine araştırma görevlisi olarak başlamış, akademik kariyerini aynı alanda sürdürerek öğretim üyesi kadrosuna atanmıştır. 2022 yılında Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı Başkanlığı görevini de üstlenen Dr. Öğr. Üyesi Akın TERCANLI, bu görevini hâlen sürdürmektedir. Aynı ana bilim dalında görev yapan Arş. Gör. Ali DÜNDAR ve Arş. Gör. Oğuzhan ALTUNTOP akademik çalışmalarını ilgili ana bilim dalında sürdürmektedir.
Dalı Öğretim Elemanlarımız
Dr. Öğr. Üyesi Akın TERCANLI (Başkan)